Fiiller cümlenin motorudur. Yirmi fiil bilen biri, yüz isim bilen birinden daha çok şey anlatabilir. Bu yüzden Rusça'da en verimli yatırım fiil dağarcığıdır.

Ama burada bir sorun var: çoğu "100 Rusça fiil" listesi yarım bilgi verir. Fiili ve çevirisini yazar, biter. Oysa Rusça'da bir fiili kullanabilmek için iki şey daha bilmen gerekir.

Bu liste neden farklı

1. Aspekt eşi. Rusça fiiller çift hâlinde yaşar: де́лать (süreç) ve сде́лать (tamamlanmış). Sadece birini bilirsen geçmiş ve gelecek zamanı doğru kuramazsın. Listede her fiilin eşi ayrı sütunda.

2. Fiilin istediği hâl. Rusça'da fiil, nesnesinin hâlini belirler — buna fiil yönetimi (глаго́льное управле́ние) denir. Знать belirtme hâli ister, помога́ть yönelme hâli ister, по́льзоваться vasıta hâli ister. Bunu bilmeden fiili doğru cümlede kullanamazsın:

Я зна́ю Анто́на. — Anton'u tanıyorum. (belirtme) Я помога́ю Анто́ну. — Anton'a yardım ediyorum. (yönelme) Я по́льзуюсь словарём. — Sözlük kullanıyorum. (vasıta)

Üç cümlede de aynı isim, üç farklı biçimde. Farkı yaratan fiil. Listedeki son sütun tam olarak bunu veriyor.

Hâllerin ne olduğunu hatırlamak için: Rusça'da Altı Hâl. Çekimler için: Rusça Fiil Çekimleri.

Tabloyu nasıl okumalı

Sütun Ne demek
Fiil Kusurlu (НСВ) biçim, vurgu işaretli — sözlükte bulacağın hâli
Türkçe Karşılığı
Aspekt eşi Bitmiş (СВ) biçim; "—" ise yaygın bir eşi yok ya da bağlama göre değişir
İstediği hâl Nesnesinin hangi hâle gireceği; "—" ise doğrudan nesne almaz

Temel

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
быть olmak — vasıta
жить yaşamak прожить bulunma
есть yemek съесть belirtme
пить içmek выпить belirtme
де́лать yapmak сделать belirtme
знать bilmek узнать belirtme
хоте́ть istemek захотеть belirtme
мочь -ebilmek смочь + mastar

Düşünme ve bilme

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
понима́ть anlamak понять belirtme
ду́мать düşünmek подумать bulunma
по́мнить hatırlamak — belirtme
забыва́ть unutmak забыть belirtme
реша́ть çözmek/karar vermek решить belirtme
ве́рить inanmak — yönelme / в + belirtme
интересова́ться ilgilenmek — vasıta
зна́чить anlamına gelmek — belirtme

İletişim

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
говори́ть konuşmak сказать bulunma
спра́шивать sormak спросить belirtme
отвеча́ть cevaplamak ответить yönelme
звони́ть telefonla aramak позвонить yönelme
дава́ть vermek дать yönelme + belirtme
расска́зывать anlatmak рассказать belirtme + yönelme
пока́зывать göstermek показать belirtme + yönelme
объясня́ть açıklamak объяснить belirtme + yönelme
проси́ть rica etmek попросить belirtme
обеща́ть söz vermek — yönelme + belirtme

Günlük eylemler

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
чита́ть okumak прочитать belirtme
писа́ть yazmak написать belirtme
слу́шать dinlemek послушать belirtme
игра́ть oynamak поиграть bulunma
иска́ть aramak — belirtme
находи́ть bulmak найти belirtme
помога́ть yardım etmek помочь yönelme
открыва́ть açmak открыть belirtme
закрыва́ть kapatmak закрыть belirtme
брать almak взять belirtme
приноси́ть getirmek принести belirtme
ждать beklemek подождать belirtme / ilgi
выбира́ть seçmek выбрать belirtme
оставля́ть bırakmak / saklamak оставить belirtme
начина́ть başlamak начать belirtme
конча́ть bitirmek кончить belirtme
петь şarkı söylemek спеть belirtme
по́льзоваться kullanmak / yararlanmak — vasıta
занима́ться uğraşmak / spor yapmak — vasıta
стара́ться denemek/çabalamak — + mastar
собира́ться yapmaya niyetlenmek — + mastar

Hareket

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
идти́ gitmek (tek yön) пойти —
ходи́ть yürümek (çoklu yön) — —
е́хать araçla gitmek (tek yön) поехать —
е́здить araçla gitmek (çoklu yön) — —
приходи́ть (yürüyerek) gelmek прийти —
уходи́ть (yürüyerek) ayrılmak уйти —
бежа́ть koşmak — —
бе́гать koşmak (alışkanlık) — —
плыть yüzmek — —
лете́ть uçmak — —
спеши́ть acele etmek поспешить —
нести́ (elle) taşımak — belirtme

Algı

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
ви́деть görmek увидеть belirtme
смотре́ть izlemek/bakmak посмотреть belirtme
слы́шать duymak — belirtme
каза́ться görünmek — yönelme + vasıta

Günlük rutin

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
спать uyumak — —
просыпа́ться uyanmak проснуться —
встава́ть kalkmak встать —
мыть yıkanmak помыть belirtme
чи́стить temizlemek/fırçalamak почистить belirtme
надева́ть (kıyafet) giymek надеть belirtme
снима́ть çıkarmak / kiralamak / film çekmek снять belirtme

Alışveriş ve para

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
покупа́ть satın almak купить belirtme
продава́ть satmak продать belirtme
плати́ть ödemek заплатить belirtme
сто́ить fiyat tutmak — belirtme
зака́зывать sipariş etmek заказать belirtme

Yeme içme

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
обе́дать öğle yemeği yemek пообедать —
у́жинать akşam yemeği yemek поужинать —
про́бовать tatmak/denemek попробовать belirtme
рекомендова́ть tavsiye etmek — belirtme + yönelme

Duygular

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
улыба́ться gülümsemek улыбнуться yönelme
смея́ться gülmek — над + vasıta
пла́кать ağlamak — —
наде́яться umut etmek — на + belirtme
ра́доваться sevinmek — yönelme

Sosyal hayat

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
приглаша́ть davet etmek пригласить belirtme
поздравля́ть tebrik etmek поздравить belirtme
соглаша́ться kabul etmek согласиться с + vasıta
здорова́ться selamlaşmak — с + vasıta
проща́ться vedalaşmak — с + vasıta
догова́риваться anlaşmak / sözleşmek — с + vasıta

Eğitim ve iş

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
учи́ться öğrenim görmek научиться bulunma
учи́ть öğrenmek / ezberlemek выучить belirtme
повторя́ть tekrar etmek повторить belirtme
поступа́ть başvurmak/kayıt olmak поступить в + belirtme
сдава́ть sınava girmek / teslim etmek сдать belirtme
рабо́тать çalışmak поработать —
станови́ться olmak (haline gelmek) стать vasıta

Duruş

Fiil Türkçe Aspekt eşi (СВ) İstediği hâl
стоя́ть ayakta durmak постоять bulunma
сиде́ть oturmak — bulunma
лежа́ть yatmak — bulunma

Bu listeyle ne yapmalı

Aspekt çiftini tek kart say. чита́ть/прочита́ть iki kelime değil, bir kelimenin iki yüzü. Ayrı ayrı ezberlemek iki kat emek, yarım sonuç verir.

Hâli fiille birlikte öğren. "помога́ть = yardım etmek" eksik bilgidir; doğrusu "помога́ть + yönelme". Bunu baştan birlikte öğrenirsen sonradan düzeltmek zorunda kalmazsın — ki bu, Rusça öğrenenlerin en sık taşıdığı hatadır.

Yirmi fiille başla. İlk iki grup (Temel + Düşünme) ve İletişim grubu, günlük konuşmanın belkemiğidir. Diğerleri ihtiyaç doğdukça gelir.

Sesini duy. Vurgu Rusça'da anlam taşır ve fiil çekimlerinde yer değiştirir (хочу́ ama хо́чешь). Yalnızca okuyarak öğrenilen fiil, konuşmada tanınmaz.

Glagol'de Fiiller bölümü, bu fiilleri tam çekim tablolarıyla, aspekt eşleriyle ve native kayıtla çalıştırır. Bu yazıdaki vurgular ve hâl bilgileri de uygulamanın kendi fiil verisinden geliyor — yani burada gördüğünü uygulamada aynen bulursun.