Rusça sayılar, dilin en düzenli parçalarından biridir. Yirmiye kadar öğrendikten sonra gerisi neredeyse kendiliğinden gelir; birleşik sayılar Türkçe'deki kadar mantıklı kurulur: два́дцать оди́н tam olarak "yirmi bir"dir.

Asıl zorluk saymakta değil. Zorluk şurada: sayıdan sonra gelen isim biçim değiştirir. "İki masa" ile "beş masa" Rusça'da стол kelimesinin iki farklı hâlini ister. Bu yazı önce sayıları, sonra bu kuralı veriyor.

1'den 10'a

Temel. Bu on kelime her şeyin üzerine kurulduğu taban.

Rakam Rusça Okunuş ipucu
1 оди́н adín
2 два dva
3 три tri
4 четы́ре çitíri
5 пять pyat'
6 шесть şest'
7 семь syem'
8 во́семь vósim'
9 де́вять dyévit'
10 де́сять dyésit'

Sondaki ь (yumuşak işaret) ses vermez, kendinden önceki sessizi inceltir — пять "pyat" değil "pyat'" gibi, biraz yumuşayarak biter.

11'den 19'a: gizli mantık

Bu grup ilk bakışta uzun görünür ama tek bir kalıptan ibarettir. Hepsi birim + надцать şeklinde kurulur ve надцать, eski Rusça'daki на де́сять ("on üzerine") ifadesinin kaynaşmış hâlidir.

Yani оди́ннадцать = "bir-on-üzerine" = on bir. Türkçe'deki "on bir" ile aynı mantık, sadece sıra ters.

Rakam Rusça
11 оди́ннадцать
12 двена́дцать
13 трина́дцать
14 четы́рнадцать
15 пятна́дцать
16 шестна́дцать
17 семна́дцать
18 восемна́дцать
19 девятна́дцать

Dikkat: 14'te vurgu başta kalır (четы́рнадцать), diğerlerinde -на́д- hecesine kayar. Bu küçük ayrıntı, kulağa doğal gelmenin farkını yaratır.

Onluklar: 20'den 100'e

Rakam Rusça
20 два́дцать
30 три́дцать
40 со́рок
50 пятьдеся́т
60 шестьдеся́т
70 се́мьдесят
80 во́семьдесят
90 девяно́сто
100 сто

Burada üç şeye dikkat:

1. 40 ve 90 düzensizdir. Kalıba uysalardı четы́редесят ve девятьдеся́т olurlardı; olmadılar. со́рок ve девяно́сто ayrıca ezberlenir.

2. Vurgu 70 ve 80'de öne kayar. 50 ve 60'ta son hecedeyken (пятьдеся́т, шестьдеся́т), 70 ve 80'de başa döner (се́мьдесят, во́семьдесят). Sık yapılan bir hatadır.

3. сто kısacıktır — 100 için tek hece yeter.

Birleşik sayılar: en kolay kısım

Burada Rusça cömerttir. Onluk + birim, yan yana, hiçbir ek yok:

два́дцать оди́н — 21 три́дцать пять — 35 со́рок семь — 47 девяно́сто де́вять — 99

Türkçe'deki "yirmi bir", "otuz beş" ile birebir aynı kuruluş. Onlukları ve birimleri bilen biri, 1–100 arası her sayıyı hiçbir yeni kelime öğrenmeden söyleyebilir.

Asıl mesele: sayıdan sonraki isim

İşte Rusça'yı diğer dillerden ayıran nokta. Türkçe'de sayı ne olursa olsun isim değişmez — "bir masa, iki masa, beş masa". Rusça'da sayı, ismin hâlini belirler.

Kural üçe ayrılır:

Sayı İsmin hâli Örnek
1 yalın, tekil оди́н стол — bir masa
2, 3, 4 ilgi hâli, tekil два стола́ — iki masa
5–20 ilgi hâli, çoğul пять столо́в — beş masa

Yani aynı kelime üç farklı biçimde görünür: стол → стола́ → столо́в.

21'den sonra kural son rakama bakar. Sayının tamamı değil, sadece sonu belirleyicidir:

два́дцать оди́н стол — 21 masa (sonu 1 → yalın tekil) два́дцать два стола́ — 22 masa (sonu 2 → ilgi tekil) два́дцать пять столо́в — 25 masa (sonu 5 → ilgi çoğul)

İlk bakışta keyfî görünür, ama günlük hayatta öyle çok tekrar eder ki birkaç hafta içinde kulağın kuralı senden önce fark eder. Hâllerin genel mantığı için Rusça'da Altı Hâl yazısına bakabilirsin.

Yaş söylemek — kuralın en çok duyulan hâli

Bu kuralı en sık yaş söylerken kullanırsın, çünkü год (yıl) kelimesi tam da bu şekilde biçim değiştirir:

Мне два́дцать оди́н год. — 21 yaşındayım. Мне два́дцать два го́да. — 22 yaşındayım. Мне два́дцать пять лет. — 25 yaşındayım.

Üçünde de "yıl" var ama üç farklı kelime gibi duruyor: год / го́да / лет. Şaşırtıcı olan лет'tir — bambaşka bir kökten gelir ama 5 ve sonrası için kullanılan biçim odur.

Not: yaş söylerken özne "ben" değil "bana"dır — Мне. Rusça yaşı "bana yirmi bir yıl" mantığıyla kurar.

Один ve два: cinsiyete duyarlı iki sayı

Sayıların büyük çoğunluğu değişmez. Ama ilk ikisi ismin cinsiyetine göre biçim alır:

Eril Dişil Nötr
1 оди́н одна́ одно́
2 два две два

оди́н стол (masa, eril) · одна́ кни́га (kitap, dişil) · одно́ окно́ (pencere, nötr)

два стола́ ama две кни́ги

3'ten itibaren bu dert biter — три, четы́ре, пять herkese aynı gelir.

Günlük hayatta kullanım

Fiyat sorarken:

Ско́лько э́то сто́ит? — Bu ne kadar?

Saat söylerken:

Сейча́с два часа́. — Saat iki. Сейча́с пять часо́в. — Saat beş.

Burada da aynı kural iş başında: час → часа́ → часо́в.

Telefon numarası ve adres okurken sayılar tek tek söylenir, kural devreye girmez — rahatlayabilirsin.

Çalışma sırası

  1. 1–10'u sağlam öğren. Gerisi bunun üzerine kuruluyor.
  2. 11–19'u kalıp olarak al — tek tek ezberleme, -надцать mantığını gör.
  3. Onlukları ekle, 40 ve 90'ı ayrıca not et.
  4. Birleşikleri kur — yeni kelime yok, sadece birleştirme.
  5. En sona sayı-isim kuralını bırak. Önce saymayı otomatikleştir, sonra ismin hâline geç. İkisini aynı anda öğrenmek gereksiz yere yorar.

Sayılar, en çok kullanılan 100 kelimenin doğal devamıdır: alışverişte, randevuda, yaş sorulduğunda ilk ihtiyacın olan şeydir.

Glagol'de sayılar, tıpkı diğer kelimeler gibi native kayıtla ve örnek cümlelerle gelir — vurgunun 70 ve 80'de nereye kaydığını okuyarak değil duyarak öğrenmek çok daha kolaydır. Hâl değişimleri de Hâller bölümünde bağlam içinde çalışılır.